• امروز : پنج شنبه - ۱۸ آذر - ۱۴۰۰
  • برابر با : 5 - جماد أول - 1443
  • برابر با : Thursday - 9 December - 2021

مروری بر زندگی و سرودهای ضدآمریکایی «استاد حمید سبزواری»

  • کد خبر : 808
  • 19 خرداد 1400 - 7:32

متن پیش‌رو مروری بر زندگی و سرودهای ضدآمریکایی حمیدسبزواری به روایت کتاب «از سبزوار تا سرزمین رویا» از انتشارات سوره مهر است که پیش از این در شمارۀ ۵۷ نشریۀ فرهنگی، تحلیلی راه منتشر شده است.

استاد حمید سبزواری – با نام اصلی. حسین آقا ممتحنی – از شاعر معاصر ایران و از پیشکسوتان شعر انقلاب است. سبزواری متولد ۱۳۰۴ در سبزوار است. قرآن را قبل از مدرسه در خانه و نزد مادرش آموخته بود، بعداً به مدرسه شیخ حسن داورزنی رفت. در نوجوانی شاهد فرهنگ‌ستیزی، خشونت و سرکوب احساسات مذهبی مردم توسط رضا شاه پهلوی بود. چهارده ساله بود که سرودن شعر را آغاز کرد. کتابفروشی به نام خسروی در سبزوار، شعرهای حمید سبزواری نوجوان را چاپ کرده و فروخت. حمید می‌خواست اینکار را در تهران نیز انجام بدهد لیکن این امر صورت نگرفت. حمید جوان در آن سالها به هر حزب و گروهی که فکر می‌کرد حامل حقیقت یا حامی محرومانند سری می‌زد اما به سرعت در می‌یافت که آن سراب‌ها هیچگاه نمی‌توانند عطش عدالت خواهی و شوق استقلال جویی او را سیراب کنند و سرخورده کنار می‌کشید. حمید سبزواری در اثر کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ متواری و مخفی شد. لیکن بعداً خود را به شهربانی سبزوار معرفی کرد و چهار سال در وضعیت بلاتکلیفی و تعلیق طی کرد تا سرانجام تبرئه شد. سبزواری ابتدا به شغل معلمی مشغول بود. سپس کارمند بانک بازرگانی در تهران شد و در نهایت، شعری را دغدغه تام و تمام خویش ساخت.

شناسنامه زمانمند انقلاب

شعر سبزواری، شناسنامه زمانمند انقلاب است، زیرا کمتر حادثه یا رویدادی است که انعکاس از آن درشعر او نباشد. شاعر با حساسیت ویژه خویش، هر رویداد مهم تاریخ معاصر ایران را با گل واژه‌های شعرش درحافظه زمانه نقش کرده است تا آیندگان از یاد نبرند که نسل گذشته در چه شرایط دشواری از آرمان‌ها و انقلابش دفاع کرده است.

 

خاطرات و شرح آثار حمید سبزواری در قالب کتابی با عنوان «از سبزوار تا سرزمین رؤیا» نوشته فاطمه ابراهیمی و فریبا فرشادمهر توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است. کتاب «از سبزوار تا سرزمین رؤیا» از مجموعه کتاب‌های خاطرات مفاخر ایران است که در دو بخش به روایت زندگی و همچنین نقد و بررسی آثار استاد حمید سبزواری، شاعر معاصر می‌پردازد. در بخش زندگی‌نامه روند زندگی استاد سبزواری از کودکی و نوجوانی ایشان در سبزوار و زندگی در خانواده و تاثیری که خانواده و همچنین پدربزرگ وی در شکل‌گیری افکار و زمینه‌های شاعری او داشته‌اند و تا زمان حال روایت شده است. همچنین در بخش زندگی‌نامه به تحولات تاریخی ایران در آن دوران و از جمله آشنایی سبزواری با آیت الله محمدتقی شریعتی و دکتر شریعتی و آیت الله سید محمود طالقانی و تاثیری که این افراد در نگاه دینی به شعر و مبارزات ایشان داشته‌اند، آمده است.

فاطمه ابراهیمی نویسنده این بخش از کتاب، درباره منابعی که در این کتاب به‌عنوان مرجع استفاده شده است می‌گوید: بیش‌تر این خاطرات را در مصاحبه با خود استاد و خانواده او به ویژه همسر، دوستان و همکاران ایشان نوشته‌ام. تنها در بخش‌های کوتاهی از جمله بخش مربوط به دکتر شریعتی از کتاب استفاده کرده‌ام که در پاورقی آمده است.

وی روایت داستانی این کتاب را خیلی نزدیک به واقعیت دانسته و می‌گوید: سعی کرده‌ام روایت‌ها به واقعیت نزدیک باشند و برای همین چندین بار متن کتاب توسط خود استاد و خانواده و دوستان نزدیک ایشان بازبینی شده است.

بخش مربوط به نقد و بررسی آثار شعری استاد سبزواری را فریبا فرشادمهر تدوین کرده و در آن به بررسی روند تاریخی شعر در ایران و همچنین به بررسی شعر نو و اشعار سبزواری با دیدی علمی پرداخته است. در حال حاضر شبکه چهار به سفارش گروه روایت فتح فیلمی را از خاطرات حمید سبزواری تهیه کرده است که در بخش‌هایی از این فیلم با بهره‌گیری از متن کتاب «از سبزوار تا سرزمین رؤیا» به روایت تاریخچه زندگی استاد می‌پردازد.

نخستین دفتر شعر استاد سبزواری، «سرود درد» نام دارد که سرودهای پیش از انقلاب ایشان را شامل می‌شود. این اشعار که بین سالهای ۱۳۳۶ تا ۱۳۵۷ سروده شده، در سال ۱۳۶۷ به همت انتشارات کیهان به چاپ رسید. سرود درد با مقدمه‌ای شیوا به قلم مقام معظم رهبری آیت الله العظمی خامنه‌ای و همچنین مقدمه‌ای از استاد محمود شاهرخی و سیراینده به زیور طبع آراسته شده است.

 

 

دومین دفتر اشعار استاد سبزواری، «سرود سپیده» نام دارد که در سال ۱۳۶۸ به همت انتشارات کیهان به چاپ رسید و همچون «سرود درد» با مقدمه مقام معظم رهبری آغاز شده است. مقدمه دیگر را دکتر صادق آینه وند بر این اثر نوشته‌اند. این مجموعه شامل اشعاری است که به شیوه نو و کلاسیک، در فاصله پیروزی انقلاب اسلامی تا آغاز سال ۱۳۶۷، سروده شده است و روح حماسی در آن موج می زند. به واقع می‌توان اوج توانایی ایشان را در سرایش اشعار حماسی در وصف شهیدان و پاسداران ارزش‌های انقلاب در این مجموعه مشاهده کرد.

سومین مجموعه آثار چاپ شده استاد، «کاروان سپیده» نام دارد. این مجموعه که در سال ۱۳۷۲ به همت انتشارات حوزه هنری – واحد شعر، ادبیات و هنر مقاومت- منتشر شد، شامل اشعاری است که مشاهدات استاد سبزواری را از حماسه آفرینی‌های رزمندگان دلیر اسلام به نمایش می‌گذارد. آنچه ایشان با لطافت روح شاعرانه‌شان در آن هنگامه، احساس می‌کردند ورای حس و حال انسان‌ها و بینندگان دیگر این صحنه‌های شجاعت و شهادت بود.

اثر دیگر ایشان، «یاد یاران» به همت کنگره بزرگداشت سرداران شهید سپاه و کمیته انتشارات در سال ۱۳۷۶ منتشر شده است و مثنوی نسبتاً بلندی است در رثای سردار جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و جمعی از

شهدای دفاع مقدس. استاد سبزواری، شیوه‌های فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام را پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ در قالب مثنوی، در منظومه‌ای کوتاه شامل ۵۶ بیت سرود که ابتدا در روزنامه کیهان به چاپ رسید، اما سپس با توجه به اهمیت ویژه‌ای که داشت به سفارش و تاکید مقام معظم رهبری به صورت جطزوه ای درآمد که البته استاد، طی این فاصله، ابیاتی را به این منظومه افزود و سازمان تبلیغات اسلامی آن را چاپ و منتشر نمود.

در سال ۱۳۷۹ کتاب نیستان، راهی ارزشمند برگزید و در طی طریق آن، «گزیده آثار شاعران معاصر» را به چاپ رساند. سی و پنجمین مجموعه این گزیده‌ها، شامل ۳۴ شعر استاد سبزواری است که سالها سروده ایشان را در بر می‌گیرد. «سرودی دیگر » هم که به همت اتشارات سروش در سال ۱۳۸۱ به چاپ رسید، مجموعه دیگری از آثار استاد سبزواری است که با مقدمه‌ای از ایشان آغاز می‌شود و پس از «سود درد» و «سرود سپیده» سومین دفتر شعر ایشان است. این دفتر ۱۴۲ قطعه از تزه ترین اشعار کلاسیک استاد از سال ۶۶ تا ۸۱ را شامل می‌شود.

از مشهورترین سروده‌های انقلابی حمید سبزواری می‌توان به سرودهای «خمینی‌ای امام» (سرود استقبال از امام خمینی در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷)، «برخیزید ای شهیدان راه خدا» (که در مراسم حضور امام در بهشت زهرا اجرا شد)، «ای مجاهد ای شهید مطهر» (در رثای شهید مطهری که با آهنگ احمدعلی راغب و صدای محمد گلریز در دستگاه شور جاودانه شد)، «خجسته باد این پیروزی» (با آهنگ محمدعلی راغب و صدای گلریز در آواز بیات ترک)، «دریغا» (در رثای حضرت امام و با آهنگ احمدعلی شکوهی در آواز شوشتری)، «وقت است تا برگ سفر بر باره بندیم» (با صدای حسام الدین سراج)، و همچنی سرود مشهور «آمریکا، آمریکا، ننگ به نیرنگ تو» (با آهنگ محمدعلی راغب و صدای استاد اسفندیار قره‌باغی) اشاره کرد که برجسته‌ترین اثر ضدآمریکایی انقلاب ماست:

آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو

آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو

خون جوانان ما می‌چکد از چنگ تو

ای ز شراره ستم شعله به عالم زده

امن و امان جهان یکسره بر هم زده

بر سر هر خرمنی در د ل هر گلشنی

آتش بیداد تو صاعقه غم زده

ثروت انبوه تو خون دل توده‌هاست

کین تو بر سینه‌ها دشنه ماتم زده

دزد جهان خواره ای دیو ستم پاره‌ای

عقرب جراه ای روبه مکاره‌ای

جور و جفا در تو هست مهر و وفا در تو نیست

زهر بلا در تو هست شهد صفا در تو نیست

در همه دور زمان چون تو ستم کاره نیست

عامل هر فتنه‌ای صلح و صفا در تو نیست

آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو

خون جوانان ما می‌چکد از چنگ تو

در همه گیتی به پاست نائره جنگ تو

گوش جهان خسته طبل بد آهنگ تو

مظهر شیطان تویی دشمن انسان تویی

ای همه اهریمنی سرحد فرهنگ تو

رسم تو عصیانگری کار تو ویرانگری

تیره شده عالم از حیله و نیرنگ تو

دشمن هر ملتی موجب هر ذلتی

سایه هر وحشتی فتنه هر امتی

جور و جفا در تو هست مهر و وفا در تو نیست

زهر بلا در تو هست شهد صفا در تو نیست

در همه دور زمان چون تو ستم کاره نیست

عامل هر فتنه‌ای صلح و صفا در تو نیست

آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو

خون جوانان ما می‌چکد از چنگ تو

لینک کوتاه : http://sabzevarfarda.ir/?p=808
  • منبع : ایام

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.